Plan Odnowy Miejscowości Pacanów

Na lata 2009-2016

Luty 2009
SPIS TREŚCI
WSTĘP
I.	CHARAKTERYSTYKA MIEJSCOWOŚCI PACANÓW
1.	Rys historyczny Pacanowa
2.	Położenie i przynależność administracyjna miejscowości
3.     Powierzchnia i struktura przestrzenna Pacanowa…………………………………6
4.	Ludność Pacanowa
II.	INWENTARYZACJA ZASOBÓW SŁUŻĄZYCH ODNOWIE Pacanowa
1.	Infrastruktura techniczna
2.	Infrastruktura społeczna
3.	Środowisko przyrodnicze
4.	Turystyka
5.	Potencjał Gospodarczy Pacanowa
6.	Kapitał społeczny Pacanowa
III.	AKTUALNA SYTUACJA PACANOWA
IV.	ANALIZA SWOT PACANOWA19
V.	PACANÓW – WIZJA ROZWOJU WSI
VI.	CELE ROZWOJU PACANOWA21
VII.	PLAN ODNOWY PACANOWA W UJĘCIU PROJEKTOWYM
VIII.	HARMONOGRAM I KOSZTY REALIZACJI PLANU ODNOWY MIEJSCOWOŚCI
IX.	OPIS PLANOWANYCH DZIAŁAŃ W ZAKRESIE ODNOWY  PACANOWA
X.	DZIAŁANIA WARUNKUJĄCE REALIZACJĘ PLANU ODNOWY MIEJSCOWOŚCI
1.	WDRAŻANIE I MONITORING
2.	AKTUALIZACJA PLANU ODNOWY  MIEJSCOWOŚCI PACANÓW
3.	PROMOCJA PLANU ODNOWY MIEJSCOWOŚCI PACANOW I KOMUNIKACJA SPOŁECZNA
ZAŁĄCZNIK NR 1  DOKUMENTACJA FOTOGRAFICZNA

SPIS TABEL

WSTĘP
Plan Odnowy Miejscowości przygotowano z myślą o odnowie i rozwoju Pacanowa w perspektywie czasowej lat 2009-2016.  Jest to efekt wspólnej pracy mieszkańców wsi, przedstawicieli gminy, lokalnych liderów i Rady Sołectwa. Jako mieszkańcy chcemy, aby Pacanów był centrum życia społecznego i ekonomicznego gminy Pacanów,  
Zawiera on charakterystykę miejscowości, inwentaryzację zasobów służących odnowie Pacanowa i ich ocenę przez lokalną społeczność. W Planie starano się uzyskać odpowiedź na pytanie kim są i jacy są mieszkańcy Pacanowa. 
Społeczność wskazała również silne i słabe strony Pacanowa, jak również szanse i zagrożenia dla jego rozwoju (analiza SWOT). Następnie określono wizję rozwoju miejscowości, cele strategiczne i szczegółowe odnowy Pacanowa. Osiągnięcie wyznaczonych celów sformułowano w postaci arkusza planu krótkoterminowego, z którego wynikają zadania warunkujące osiągnięcie celów, przełożone następnie na konkretne projekty ułożone według przyjętych priorytetów. 
Rozdział XI stanowi harmonogram realizacji planu odnowy miejscowości w ujęciu lat 2008-2015 wraz z określeniem kosztów realizacji poszczególnych etapów odnowy.
Dokument kończy opis działań warunkujących realizację planu odnowy miejscowości. 
Środki na realizację Planu Odnowy Pacanowa pochodzić będą zarówno ze środków własnych gminy jak również ze środków zewnętrznych, ze szczególnym uwzględnieniem funduszy strukturalnych Unii Europejskiej. 
Założeniem dokumentu jest jego otwartość na aktualnie pojawiające się potrzeby miejscowości, służące jej odnowie. Plan może być uzupełniany zgodnie z kierunkami  nadawanymi przez lokalną społeczność Pacanowa. 

I.	CHARAKTERYSTYKA MIEJSCOWOŚCI 

1.	Rys historyczny Pacanowa 
Pierwotnie Pacanów był osadą rolniczą, która w 1265 roku otrzymała tytuł miasta na prawie teutońskim. Przywileje miejskie zostały odebrane miejscowości Pacanów w wiekach późniejszych. Pod koniec XIII wieku miasto nabierało coraz większego znaczenia jako ośrodek produkcji żywności, będąc zapleczem gospodarczym Krakowa. Okres największej świetności Pacanowa przypada na wiek XVI. Wojny szwedzkie zapoczątkowały długotrwały upadek miasta. Wiek XX zaznaczył się w społeczności gminy ruchami społeczno – wolnościowymi.
W okresie międzywojennym Pacanów i okolice stanowiły zagłębie warzywnicze dla miast Kielc, Krakowa i Tarnowa. W latach 80- tych Gmina, dysponując wspaniałymi glebami, stała się poważnym producentem nasion.
W Pacanowie występują zespoły i obiekty zabytkowe, wpisane do rejestru Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Województwa Świętokrzyskiego, tj:
•	kościół parafialny pw św. Marcina- Nr Rejestru- 147
•	cmentarz parafialny- Nr Rejestru- 1142
W obszarze Gminy na szczególną uwagę zasługują historyczne układy ruralistyczne o cechach kulturowych, zwartej zabudowie, wyraźnych dominantach przestrzennych i krajobrazowych.
Wyjątkowym w skali Gminny jest układ miejski Pacanowa z wyraźnie wykształconym rynkiem, siecią dróg i pierzejami zabudowy przyrynkowej.
Większość istniejących założeń historycznych i o cechach kulturowych oraz obiektów zabytkowych wymaga przeprowadzenia prac rekompozycyjnych, rewaloryzacyjnych i konserwatorskich.
Pacanów (prawa miejskie od 1265 do 1869) leży na skrzyżowaniu dróg łączących Kielce z Tarnowem, dawniej szlaku książęcego - królewskiego łączącego Kraków z Sandomierzem. Jan Długosz podaje, że założycielem Pacanowa był Seminarius. Na jego prośbę ówczesny biskup krakowski Maur w latach 1109-1118 poświęcił świątynię w Pacanowie i uposażył ją dziesięcinami. Erygował w Pacanowie - pierwszą „wiejską” parafię, nie związaną z podlegającą księciu kasztelanią.

2.	Położenie i przynależność administracyjna miejscowości

Pacanów jest jedną z 28 wsi sołeckich gminy Pacanów, powiat buski, w województwie świętokrzyskim na południowo-wschodnim skraju Garbu Pińczowskiego.
Gmina Pacanów stanowi fragment dwóch jednostek fizjograficzno-geograficznych. Północna wyżynna część usytuowana jest w obrębie Niecki Nidziańskiej obszaru Wyżyny Małopolskiej, natomiast południowa - nizinna w obszarze Kotliny Sandomierskiej stanowi w 70 % terenu gminy terasę zalewową rzeki Wisły. Pacanów położony jest na obrzeżach  południowo – wschodniej części województwa świętokrzyskiego. Po wprowadzonej reformie administracyjnej Polski 01.01.1999 r. Pacanów znalazł się w obszarze reaktywowanego powiatu Busko Zdrój.  Przez Pacanów przebiegają dwa odcinki dróg o znaczeniu międzyregionalnym:
- droga krajowa nr 73 Wiśniówka- Kielce- Tarnów. Jej długość na terenie całej gminy wynosi 11.94 km.
- droga krajowa nr 79 Bytom- Kraków- Sandomierz- Kozienice- Warszawa. Jej długość w granicach gminy wynosi 11.836 km.
 
Obsługę administracyjną wsi  Pacanów sprawuje:
•	Urząd  Gminy Pacanów,

Na terenie wsi Pacanów funkcjonują następujące jednostki organizacyjne Gminy Pacanów
•	Samorządowe Gimnazjum w Pacanowie.
•	Publiczna Szkoła Podstawowa w Pacanowie.
•	Publiczne Samorządowe Przedszkole w Pacanowie.
•	Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Pacanowie.
•	Zakład Usług Wodnych i Komunalnych w Pacanowie.
•	Europejskie Centrum Bajki w Pacanowie.
•	Biblioteka Gminna w Pacanowie.

3.	Powierzchnia i struktura przestrzenna Pacanowa 

Całkowita powierzchnia gminy Pacanów zajmuje obszar 124 km2, co stanowi ok. 1,2 % powierzchni całego województwa świętokrzyskiego. Odległość miejscowości gminnej Pacanów od siedziby władz województwa – Kielc- wynosi ok. 70 km. Miejscowość Pacanów zlokalizowana jest na powierzchni 7,13 km2 i jest piątym co do wielkości z dwudziestu ośmiu sołectw w gminie. 
Strukturę przestrzenną sołectwa Pacanów całkowicie obrazuje tabela nr 1 
Tabela 1 Struktura przestrzenna wsi (w ha powierzchni oraz rozkład procentowy) 
Sposób zagospodarowania przestrzeni 	Gmina 	Pacanów	
	Ha	(%)	Ha	(%)	
Powierzchnia gminy ogółem 	12400	100	633	100 	
Użytki rolne 	 10788	87	557	88	
Lasy 	248  	  2	0,52	0,08	
Tereny osiedlowe 	-	-	-	-	
Wody powierzchniowe 	   496	   4	-	-  	
Pozostałe (nieużytki, drogi, pod zabudową) 	   868	   7	75,48	11,92	
Źródło: dane z UG Pacanów ,grudzień  2008

4.	Ludność Pacanowa 
Pacanów jest największym sołectwem gminy Pacanów. 
Na koniec 2008 roku wieś Pacanów zamieszkiwało 1115 mieszkańców. Stanowi to około 13,9% ludności gminy. 
Tabela 2 Liczba ludności sołectwa i gminy Pacanów w latach 2006-2008 

Lata	Sołectwo Pacanów 
Liczba ludności zamieszkałej	Ludność gminy Pacanów	
	Ogółem	Ogółem	
2006	1128	8128	
2007	1120	8097	
2008	1115	7795	
Źródło: Roczniki Statystyczne województwa świętokrzyskiego; dane z Urzędu Gminy w Pacanowie

II.	INWENTARYZACJA ZASOBÓW SŁUŻĄCYCH ODNOWIE PACANOWA

1.	 Infrastruktura techniczna  

-Gospodarka wodna - Sieć wodociągowa.

Wieś jest zwodociągowana w ponad 90 procentach. Na terenie Pacanowa wykonane jest 167 przyłączy wodociągowych. Zarządcą sieci wodociągowej na terenie sołectwa jest Zakład Usług Wodnych i Komunalnych w Pacanowie.

-Gospodarka ściekowa – Sieć kanalizacyjna z oczyszczalnią ścieków.
Sołectwo Pacanów jest skanalizowane w ponad 90% - wykonanych jest 248 przyłączy do sieci. Skanalizowanie możliwe było dzięki realizacji przez gminę Pacanów projektu „Budowa kanalizacji sanitarnej dla m. Pacanów – etap II”, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego.  
Odbiór nieczystości płynnych z gospodarstw, które nie są podłączone do sieci kanalizacyjnej odbywa się poprzez zbiorniki bezodpływowe, a następnie wywóz do oczyszczalni samochodami asenizacyjnymi.

-Energetyka 
Cały Pacanów posiada oświetlenie.

-Gospodarka cieplna 
Na obszarze Gminy nie występuje scentralizowana gospodarka cieplna. Ogrzewanie obiektów i produkcja ciepłej wody użytkowej odbywa się indywidualnie w oparciu o różne źródła energii (węgiel i drewno, w niewielkiej ilości gaz ziemny, gaz płynny, olej opałowy i energia elektryczna). Niektóre obiekty publiczne i budynki wielorodzinne  posiadają kotłownie gazowe, oparte na gazie sieciowym lub płynnym oraz kotłownie olejowe.

-Gazyfikacja przewodowa 
Pacanów jest miejscowością zgazyfikowaną, zasilany jest gazem niskiego ciśnienia.

-Gospodarka odpadami stałymi 
Na terenie Pacanowa istnieje system segregacji odpadów komunalnych. 
Odpady stałe są usuwane z gospodarstw domowych indywidualnie, odbierane przez Zakład Usług Wodnych i Komunalnych w Pacanowie i wywożone na wysypisko śmieci w gminie Staszów.
2.	Infrastruktura społeczna

Opieka zdrowotna
Podstawową opiekę zdrowotną na terenie Pacanowa zabezpiecza Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej  i apteka prywatna w Pacanowie.
Pacanów leży w pobliżu znanych na świecie miejscowości  uzdrowiskowych Busko-Zdrój i Solec Zdrój.

Oświata i wychowanie
Wieś Pacanów stanowi centrum edukacji. Na terenie Pacanowa funkcjonuje: 
•	Samorządowe Przedszkole, 
•	Szkoła Podstawowa, 
•	Samorządowe Gimnazjum w budynku Szkoły Podstawowej,
Tabela 3 Placówki oświatowe 

Szkoła	Liczba uczniów	Pracownicy pedagogiczni	
Samorządowe Gimnazjum im. Michała Janasa w Pacanowie	188	23	
Szkoła Podstawowa im. Kornela Makuszyńskiego w Pacanowie	209	23	
Samorządowe Przedszkole w Pacanowie	82	6	
Źródło: dane z UG Pacanów 2008

-Kultura: 
Podstawową funkcję obiektów kultury na obszarze wsi i gminy spełniają:
·	Europejskie Centrum Bajki im. Koziołka Matołka  – kieruje życiem kulturalnym gminy – inicjuje  i organizuje Festiwal Kultury Dziecięcej; współorganizuje imprezy okolicznościowe. Obecnie w końcowej fazie budowy jest nowy obiekt ECB zlokalizowany w okolicy rynku Pacanowa. Otwarcie planowane jest na jesień 2009 roku. 
·	biblioteki: Gminna Biblioteka Publiczna (w sumie około12558 woluminów) oraz biblioteki szkolne,
·	kino: 1 obiekt, 147 miejsc,
·	dwie regularnie działające świetlice: 
·	dyskoteka: 1 obiekt, w sumie 2000 miejsc,
·	obiekty sakralne: Bazylika w Pacanowie funkcjonuje Sanktuarium Pana Jezusa Konającego będące celem licznych pielgrzymek wiernych.

-Sport i rekreacja
Na obszarze Pacanowa działa klub sportowy GLKS „Zorza Tempo” posiadający pełnowymiarowe stadion do rozgrywania meczy piłki nożnej wraz z trybunami oraz dużym parkingiem.
Bolączką Pacanowa w chwili obecnej jest słabo rozwinięta baza noclegowa i gastronomiczna. Turyści odwiedzający miejscowość Festiwalu Kultury Dziecięcej narzekają na braki w tej materii. Obserwuje się jednak wzrastające zainteresowanie mieszkańców działalnością związaną ze świadczeniem usług w zakresie turystyki. Powstały trzy gospodarstwa agroturystyczne, nowa restauracja z miejscami noclegowymi (kolejna jest w trakcie budowy) oraz bar szybkiej obsługi. 

Środowisko przyrodnicze

Cały obszar Pacanowa objęty jest ochroną prawną, w związku z położeniem w obrębie Solecko- Pacanowskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu oraz wyznaczeniem w części południowej gminy międzynarodowego korytarza ekologicznego doliny Wisły w ramach Krajowej Sieci Ekologicznej ECONET- Polska. 
Główne zagrożenia ekologiczne
Podstawowe zagrożenia w prawidłowym funkcjonowaniu środowiska naturalnego związane są z: 
•	stosowaniem środków chemicznych do zwalczania szkodników  na gruntach rolnych,
•	stosowaniem w uprawach nawozów mineralnych oraz nieczystości ciekłych (m.in. gnojówka),
Polityka proekologiczna
W ramach działalności oświatowej szkół podstawowych prowadzone są akcje, prezentacje i prelekcje uświadamiające dzieci i młodzież o konieczności ochrony środowiska przyrodniczego i jego zasobów. 
Od 2000 roku Gmina należy do Ekologicznego Związku Gospodarki Odpadami Komunalnymi z siedzibą w Rzędowie. Celem Związku jest pozyskiwanie środków finansowych na realizację inwestycji ekologicznych, inicjowanie działań gminy w zakresie ochrony środowiska oraz reprezentowanie wspólnych interesów zrzeszonych w Związku gmin, a dotyczących w szczególności planowania i realizacji zadań o profilu ekologicznym.
Systematycznie, corocznie organizowane są zbiórki śmieci na terenie gminy w ramach edukacyjnych działań proekologicznych pn: „Sprzątanie Świata” oraz Pacanów bierze udział w wszystkich akcjach organizowanych przez EZGOK.

3.	Turystyka
Sytuacja społeczno-gospodarcza Pacanowa nie odbiega zbytnio od sytuacji innych miejscowości wiejskich w województwie świętokrzyskim, czy w ogóle w Polsce. Jednak Pacanów posiada pewien niezaprzeczalny atut, stanowiący o ogromnym potencjale turystycznym tej gminy: miejscowość ta jako legendarny cel podróży Koziołka Matołka, jest rozpoznawalna przez dzieci i dorosłych w całej Polsce, budząc pozytywne skojarzenia. Dlatego rozwiniecie funkcji turystyczno-rekreacyjnej stanowi obecnie jeden z najważniejszych celów gminy. Budowa Dziecięcego Domu Kultury i powstanie Europejskiego Centrum Bajki stanowią podwaliny pod rozwój Pacanowa jako Europejskiej Stolicy Bajek. Już w chwili obecnej kilkanaście tysięcy osób przyciąga Festiwal Kultury Dziecięcej – największy w Polsce festiwal kultury tworzonej przez dzieci i dla dzieci. Kilkanaście tysięcy turystów rocznie to jednak liczba niewspółmiernie mała w stosunku do potencjału Pacanowa, zwłaszcza w kontekście realizowanej obecnie inwestycji – budowy nowoczesnego, wielofunkcyjnego i niezwykle atrakcyjnego DDK.
Pacanów jako Stolica Bajek może bezsprzecznie stać się jednym z najważniejszych produktów turystycznych województwa świętokrzyskiego, mekką dla dzieci i rodziców z całej Polski a także miejscem odwiedzanym przez turystów zagranicznych.       
Planowane inwestycje - polegające m.in. na zagospodarowaniu najbliższego otoczenia ECB - mają na celu przede wszystkim rozwój turystyki na terenie Pacanowa i jego okolicy. Przewiduje się, że budowane Europejskie Centrum Bajki  co roku przyciągać będzie tysiące turystów i dzieci chcących odwiedzić to miejsce. Niestety w chwili obecnej miejsce to nie jest dostosowane do przyjęcia tak dużej liczby osób w ciągu roku. Dlatego niezbędne są inwestycje poprawiające obsługę ruchu turystycznego oraz podnoszące atrakcyjność turystyczną tego miejsca. Inwestycje takie nie tylko poprawią obsługę ruchu turystycznego, ale także poprawią estetykę tej miejscowości i poprawią stan bezpieczeństwa w Pacanowie. Rozbudowa infrastruktury z pewnością przyczyni się także do wzrostu napływu turystów w następnych latach, a co za tym idzie także do rozwoju turystyki w Pacanowie i poprawy sytuacji materialnej mieszkańców. 

4.	Potencjał Gospodarczy Pacanowa
Rolnictwo
W strukturze użytków rolnych grunty orne stanowią 84,6 % , łąki 9,4 %, pastwiska 4,0 % a sady zaledwie 2,6 %. Tak więc głównym kierunkiem rolniczego użytkowania gruntów jest kierunek polowy z udziałem łąk i pastwisk. W klasyfikacji bonitacyjnej gleb przeważają gleby bardzo dobre i dobre. W ogólnej powierzchni gleby I-III klasy bonitacyjnej zajmują  57 %,  natomiast gleby IV klasy bonitacyjnej zajmują 37 % powierzchni terenu Gminy. Grunty słabe i bardzo słabe (V i VI klasa bonitacyjna) zajmują w Gminie ok. 5 %. Reasumując klasyfikacja bonitacyjna gleb kształtuje się powyżej średniej wojewódzkiej i pozwala zaliczyć  Pacanów do grupy gmin o wybitnie korzystnych warunkach glebowych dla rozwoju rolnictwa regionie świętokrzyskim.
W strukturze własnościowej gospodarstw rolnych gminy Pacanów dominuje sektor indywidualnych gospodarstw rolnych, który zajmuje 8718 ha użytków rolnych gminy. Średnia wielkość gospodarstwa rolnego wynosi ok. 4.90 ha. 
Indywidualne gospodarstwa rolne wg grup obszarowych
Tabela 4. Struktura gospodarstw rolnych na terenie Sołectwa 
Powierzchnia 	Liczba gospodarstw 	
do 1 ha	21	
1-2 ha 	109	
2-5 ha 	94	
5-7 ha 	17	
7-10 ha 	15	
10-15 ha 	1	
Powyżej 15ha 	6	
Grunty pozostałe	216	
Źródło: dane z UG Pacanów ,grudzień 2008
Głównym kierunkiem produkcji rolnej jest uprawa zbóż oraz chów bydła. W produkcji roślinnej dominują pszenica, jęczmień i żyto. Dość duże znaczenie ma również produkcja roślin strączkowych, szczególnie fasoli. 
Tabela 5 Struktura produkcji roślinnej - struktura zasiewów: 

Struktura produkcji roślinnej - struktura zasiewów: 	% 	
Zboża 	66,72	
Okopowe 	12,61	
Mieszanki pastewne 	  8,83	
Warzywa	11,84	
Źródło: dane z UG Pacanów, październik 2007

Leśnictwo.

Gmina Pacanów ze względu na swój typowo rolniczy charakter charakteryzuje się bardzo niskim stopniem lesistości ( lasy stanowią 0,6% ogólnej powierzchni gminy ),w przeważającej części stanowią własność osób fizycznych. Lasy i grunty leśne zajmują  74,09ha, co klasyfikuje Gminę Pacanów do jednej z najbardziej bezleśnych gmin województwa. Pierwotną roślinnością tego obszaru były lasy (głównie liściaste), które ze względu na bardzo dobre gleby zostały wykarczowane i zastąpione uprawami polowymi. Obecnie na jej terenie występują lasy w szczątkowej formie, jako małe zagajniki głównie bory świeże pełniące funkcję gospodarczą i krajobrazową.

 Przedsiębiorczość

Dominującą funkcję w strukturze gospodarki gminy pełni rolnictwo. Pozarolnicze formy działalności są stosunkowo słabo rozwinięte.
Na terenie Pacanowa działa 36 podmiotów gospodarczych niezwiązanych z rolnictwem zarejestrowanych w ewidencji działalności gospodarczej UG. W poszczególnych sekcjach dominują różne formy działalności usługowej, przede wszystkim podmioty handlowe. Podmioty te zawarto w poniższym zestawieniu:
Tabela 6 Ilość podmiotów gospodarczych zarejestrowanych na terenie Pacanowa  na  stan na 31.12.2008

rodzaj zarejestrowanych podmiotów gospodarczych	Ilość	
Handlowe	15	
Usługowe	19	
Produkcyjne	2	
Źródło: dane z UG Pacanów ,luty 2009

Usługi dla ludności (administracja, bezpieczeństwo, handel) 
Pacanów z racji swojej funkcji administracyjnej i gospodarczej (miejscowość gminna) – koncentruje niezbędne usługi w zakresie obsługi ludności i rolnictwa zapewniając dobre warunki dla funkcjonowania życia w gminie.
W Pacanowie istnieją następujące obiekty usługowe:
–	Posterunek Policji
–	Urząd Gminy i Rada Gminy Pacanów
–	Urząd Pocztowy 
–	Nadwiślański Bank Spółdzielczy
–	Usługi weterynaryjne
–	Stacja paliw
–	Punkt sprzedaży węgla i materiałów budowlanych i pasz

5.	Kapitał społeczny Pacanowa
Kapitał społeczny wsi tworzą jego mieszkańcy. To właśnie mieszkańcy, czyli my opracowujący Plan, pragniemy podjąć wszelkie starania, których celem ma być zmiana wizerunku Pacanowa z zapomnianej wsi do wsi atrakcyjnej, gdzie się dobrze żyje. Pacanów jest i nadal ma być centrum życia społecznego całej gminy Pacanów. Placówki istniejące na terenie wsi jak szkoła podstawowa, gimnazjum, Europejskie Centrum Bajki, biblioteka mają służyć rozwojowi naszego kapitału społecznego i ludzkiego. 
Społeczność Pacanowa wykazuje coraz większą aktywność w tworzeniu organizacji społecznych i stowarzyszeń. Co raz częściej lokalne Stowarzyszenia pozyskują dotacje na projekty służące rozwiązywaniu problemów społecznych. 
Od dwudziestu dwóch lat we wsi działa klub sportowy GLKS Zorza Tempo – dziś stowarzyszenie posiadające status OPP krzewiące ideę gry w piłkę nożną, którego istnienie w dużej mierze opiera się na pracy społecznej jego członków. Tu działa Stowarzyszenie Miłośników Gminy Pacanów zrzeszające ludzi, którym zależy na jak najlepszym rozwoju nie tylko wsi Pacanów, ale i całej gminy. Aktywnie i prężnie działa OSP Pacanów, które w swoim obiekcie prowadzi centrum kształcenia na odległość i świetlicę środowiskową. Walory kulturowe Pacanowa promuje swoim działaniem również Fundacja Bajkowy Pacanów. Od ponad trzydziestu lat piękno pacanowskiej i świętokrzyskiej ziemi sławi zespół śpiewaczy ludowych - Pacanowianie. 
W 2007 roku powstała Lokalna Grupa Działania jako Stowarzyszenie G5, założone przez przedstawicieli pięciu gmin województwa świętokrzyskiego – Nowy Korczyn, Wiślica, Solec – Zdrój, Stopnica, Pacanów. Przedmiotem działania stowarzyszenia jest podejmowanie działań na 
rzecz rozwoju obszarów wiejskich, z uwzględnieniem ochrony i promocji środowiska naturalnego, krajobrazu i zasobów historyczno-kulturowych a także rozwój turystyki oraz rozwój produkcji wyrobów regionalnych. 

III.	AKTUALNA SYTUACJA PACANOWA 

W tej części Planu społeczność przedstawia samych siebie czyli kim są mieszkańcy Pacanowa i w jaki sposób postrzegają swoją miejscowość, jakie ona pełni funkcje i jakie cechy wyróżniają wieś. 
Wyniki tejże diagnozy zawarli w poniższej tabeli..

Tabela 7 Diagnoza aktualnej sytuacji sołectwa Pacanów  – jacy jesteśmy?
 
Wyszczególnienie – wieś 
Pacanów	Opis 	
Co ją wyróżnia? 	Niezaprzeczalnym atutem Pacanowa jest jego nazwa, która wszystkim kojarzy się z przesympatyczną postacią bajkową – Koziołkiem Matołkiem. Budowa Dziecięcego Domu Kultury i promocja produktu turystycznego jakim jest Europejskie Centrum Bajki są obecnie najważniejszymi zaletami naszej wsi. Organizowany każdego roku Festiwal Kultury Dziecięcej przyciąga tysiące rodzin z dziećmi, młodych artystów i media. Korzystne jest również położenie na skrzyżowaniu dróg krajowych Kielce – Tarnów i Kraków – Sandomierz.
Kościół parafialny św. Marcina i Sanktuarium Cudownego Pana Jesusa Konającego przyciąga corocznie licznych pielgrzymów
Elementem wyróżniającym Pacanów jest również fakt, iż jest to centrum życia lokalnego. Tu mają siedzibę władze gminne, na lokalnym stadionie piłkarskim odbywają się imprezy lokalne, gminne i powiatowe. 
Na terenie Pacanowa działa GLKS Zorza Tempo, który organizuje liczne imprezy sportowe. Na parkingu obok stadionu cztery razy w roku organizowane są Mistrzostwa Polski modeli samochodów spalinowych sterowanych radiem. Regularnie działa świetlica środowiskowa. Na terenie Pacanowa odbywają się zawody Ochotniczych Straży Pożarnych, dożynki (gminne oraz powiatowe). Ludność licznie uczestniczy w obchodach świąt kościelnych, festynach. 
Życie lokalnej społeczności toczy się również na rynku, który jednak nie posiada jednolitej, otwartej przestrzeni mogącej skupiać większe grupy ludzi. Na terenie Pacanowa działa również biblioteka gminna zlokalizowana w budynku Urzędu Gminy.
Sławny w okolicy jest również pacanowski „odpust”, na który ciągną liczne pielgrzymki wiernych. W tym roku pacanowska bazylika będzie uroczyście obchodziła swe 900-lecie.	
Jakie pełni funkcje? 	Funkcje rolnicze, mieszkaniowe, lokalny ośrodek usługowy, lokalny ośrodek edukacyjny.
Centrum życia gminnego .	
Kim są mieszkańcy? 	 Rolnicy (małe gospodarstwa rolne – średnio do ok. 5 ha) emeryci, drobni przedsiębiorcy, młodzież szkolna, nauczyciele, urzędnicy. 	
Co daje utrzymanie? 	Rolnictwo, drobna przedsiębiorczość, handel, emerytury i renty 
Odczuwalnym negatywnie zjawiskiem jest emigracja ludności za granicę w celach zarobkowych.	
Jak zorganizowani są mieszkańcy? 	Na terenie Pacanowa działa kilka form organizacji życia zarówno w samej wsi Pacanów, jak i oddziałujących na całą gminę:
·	Organem stanowiącym i kontrolnym jest zebranie wiejskie (mieszkańców), organem wykonawczym sołtys, organem doradczym zaś Rada Sołecka, wybierana na zebraniu mieszkańców sołectwa. Zakres działania Rady Sołeckiej określony jest w statucie sołectwa.,
·	Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej,
·	Europejskie Centrum Bajki, w którym działają  m.in. zespół ludowy Pacanowianie, zespoły młodzieżowe: Debiut i Respekt oraz Studio piosenki – Fermata, prowadzone są warsztaty plastyczne, Klub Młodego Dziennikarza, wydawany jest miesięcznik „Z Życia Gminy”  
·	Stowarzyszenie Miłośników Gminy Pacanów – stowarzyszenie założone z inicjatywy mieszkańców sołectwa, posiadające w chwili obecnej status OPP. SMGP  skutecznie aplikowało o środki zewnętrzne na renowację zabytkowych krzyży przydrożnych.
·	Gminny Ludowy Klub Sportowy Zorza Tempo (istnieje od 22 lat) posiada spore doświadczenie w pozyskiwaniu środków zewnętrznych na realizacje zadań statutowych i inwestycyjnych.
·	Ochotnicza Straż Pożarna również mająca doświadczenie w realizacji projektów finansowanych ze źródeł zewnętrznych. 	
Jaki wygląd ma nasza wieś? 	Ogólnie stan jest niezły, ale pojawia się nieład przestrzenny szczególnie w okolicach rynku chociaż poszczególne posesje są raczej  zadbane. Na czas trwania Festiwalu Kultury Dziecięcej Pacanów przeobraża się w bajkową krainę pełną kolorowych dekoracji. W planach na najbliższy czas jest zaprojektowanie i wykonanie stałych elementów dekoracyjnych, które przez cały rok ozdabiać będą gród Koziołka Matołka.  	
Jakie obyczaje i tradycje są u nas pielęgnowane i rozwijane? 	Szczególnie kultywowane są tradycje związane ze świętami kościelnymi m.in. Boże Ciało, droga krzyżowa, odpusty; tradycje świeckie: dożynki, zawody Ochotniczych Straży Pożarnych, 	
Jak wyglądają mieszkania i obejścia? 	W większości zabudowa niska,  zadbane i estetycznie zagospodarowane zielenią. Wielu mieszkańców ozdabia okolice domów trawnikami i ogródkami. Brak jest jednak jednolitości. 	
Jaki jest stan otoczenia i środowiska? 	Wieś jest zwodociągowania, w 90% zgazyfikowana. Sołectwo jest skanalizowane w  ok. 90%. 
Obok Pacanowa przebiega droga krajowa nr 73 i 79 co jest głównym źródłem zanieczyszczeń komunikacyjnych i znacznym obciążeniem dla środowiska Pacanowa. 	
Jakie jest rolnictwo? 	Ziemia uprawna - jakość bonitacyjna gleb jest bardzo dobra i dobra. Rolnictwo drobnotowarowe, specyficzne uprawy – zboża, warzywa. 	
Jakie są powiązania komunikacyjne? 	Na terenie Sołectwa mieszkańcy korzystają z linii PKS na trasach: 
Biłgoraj, Busko - Zdrój, Katowice,  Kielce, Koszyce, Kraków, Sandomierz , Solec Zdrój, Stalowa Wola, Staszów, Szczucin, Tarnów, Połaniec. Braki są odczuwalne w kierunku Solca Zdroju
Na terenie sołectwa i gminy funkcjonuje również komunikacja obsługiwana przez linie prywatne (busy).	
Co proponujemy dzieciom i młodzieży? 	Zajęcia w świetlicy środowiskowej np. zajęcia komputerowe z wykorzystaniem Internetu, tenis stołowy, bilard
Możliwość udziału w zajęciach muzycznych w ECB, warsztaty plastyczne, zajęcia na sali sportowej z zapleczem sanitarnym, zajęcia i imprezy na stadionie sportowym, dyskoteki, imprezy plenerowe, aktywny wolontariat przy organizacji Festiwalu Kultury Dziecięcej. 	
Co proponujemy seniorom?	Uczestnictwo w Klubie Seniora, organizację spotkań okolicznościowych, udogodnienia w dostępie do lokalnych usług (transport do gminnego targowiska).	

IV.	ANALIZA SWOT PACANOWA

Analiza SWOT jest metodą oceny strategicznej badanego podmiotu. Nazwa SWOT jest skrótem angielskich pojęć: Strenghts (mocne strony), Weaknesses (słabe strony), Opportunities (Szanse) i Threats (zagrożenia). Głównym celem SWOT jest dokonanie analizy  pozycji miejscowości  na tle  innych. Umożliwi to podjęcie prawidłowych decyzji.
Tabela 8 Diagnoza aktualnej sytuacji sołectwa Pacanów  – jacy jesteśmy?
Mocne strony- atuty rozwoju miejscowości	Słabe strony- ograniczające rozwój miejscowości	Szanse-możliwości rozwoju  sołectwa	Zagrożenia- czynniki niesprzyjające	
- Dobra infrastruktura
- Atrakcyjne położenie geograficzne (skrzyżowanie dróg krajowych)
- Dobra promocja miejscowości poprzez coroczne organizowanie Festiwalu Kultury Dziecięcej,
-Dobre połączenia komunikacyjne  w ramach województwa 
-bogata historia
-Bajkowa postać Koziołka Matołka
-Bliska odległość do uzdrowisk
-bazylika –miejsce kultu religijnego	-Brak przygotowania terenów pod inwestycje
-Słabe wykorzystanie potencjału turystycznego
-Ograniczony rozwój działalności pozarolniczej
-Brak planu zagospodarowania przestrzennego
-Słabe połączenia komunikacyjne międzywojewódzkie
-Wysokie bezrobocie wśród młodych wykształconych osób	-Możliwość korzystania ze środków unijnych
- rozwój turystyki i agroturystyki, w związku z oddaniem do użytku Europejskiego Centrum Bajki
-rozwój infrastruktury turystycznej
-pozyskanie zewnętrznych inwestorów
-aktywność mieszkańców
-umacnianie rangi przedsięwzięć kulturalnych, sportowych, -wykorzystanie potencjału dziedzictwa kulturowego (zabytkowy kościół)	-Niespójność i mało estetyczny wygląd miejscowości
-Niski przyrost naturalny
-Odpływ młodych ludzi
-Niskie dochody mieszkańców
-Brak alternatywy rozwoju miejscowości	

V. PACANÓW – WIZJA ROZWOJU WSI

Dlaczego chcemy odnowy wsi?

-nasza wieś ma wszelkie szanse rozwojowe- mamy  sporo atrakcyjnych terenów, 
chętnie powitamy  nowych mieszkańców ceniących spokój  i kameralność, a także życzliwych sąsiadów, jesteśmy skazani na rozwój,
-chcemy żyć w pięknym estetycznym otoczeniu,
-chcemy poprawić warunki codziennego życia, wyrównać nasze szanse z miastem,
-chcemy zapewnić dobre warunki  dla młodych,
-chcemy skorzystać z okazji sfinansowania naszych marzeń , poprzez pomoc unijną.

Jak się zorganizujemy?
Będziemy się włączać w nasze dotychczasowe działania .Wspólnie odnowimy centrum naszej wsi.

Nasza wizja Pacanowa. 

Pacanów  będzie:
- wsią nowoczesną, bezpieczną i wygodną-z dobrymi drogami, chodnikami i oświetlonymi ulicami, 
- zadbany, porządny i czysty z estetycznymi domami, dobrze zagospodarowanym Rynkiem i ulicami przyległymi oraz  terenem wokół budowanego ECB.
- dawał szansę na wypoczynek , zwiększy się ilość turystów
- wsią aktywną, poprzez organizowanie większej ilości imprez sportowo- rekreacyjnych i kulturalnych
- wsią przyjazną dla mieszkańców i atrakcyjną dla turystów,

Deklaracja wizji Pacanowa:
Na podstawie powyższych rozważań mieszkańców wsi sformułowana została wizja rozwoju 
Pacanowa:
Pacanów to wieś o bogatym dziedzictwie kulturowym, atrakcyjna, estetyczna z dobrze rozwiniętą, nowoczesną infrastrukturą społeczną i techniczną, w której mieszkają i pracują ludzie wykształceni, otwarci na świat, integrujący się  ze swoim miejscem zamieszkania i pracy.
VI. CELE ROZWOJU PACANOWA

Realizacja określonej misji wymaga dokładnego sprecyzowania celów strategicznych, które są gwarancją realizacji zadań zmierzających do spełnienia wyznaczonej dla Pacanowi misji. Biorąc pod uwagę wszystkie zapisy dotyczące analizy bieżących zasobów sołectwa jak również oceny jego słabych, mocnych stron, a także zwracając uwagę na to co może być szansą rozwoju wsi w niniejszym rozdziale sformułowano cele strategiczne odnowy sołectwa Pacanów.

Wzrost atrakcyjności miejscowości  poprzez właściwe zagospodarowanie przestrzeni publicznej
Cel zostanie osiągnięty dzięki realizacji  rewitalizacji Rynku w Pacanowie, rewitalizacji ulic Słupskiej, Stopnickiej, Kościelnej, Biechowskiej, Dr Antoniego.Gałązki,  Mlecznej, Beszowskiej, Radziwiłłówki, 
Wzrost bezpieczeństwa na wsi oraz modernizacja infrastruktury technicznej
Cel zostanie osiągnięty dzięki zagospodarowaniu terenu przyległego do Europejskiego Centrum Bajki (ul. Szkolna, Krótka i Karska )

Wspieranie rozwoju turystyki, kultury fizycznej oraz zachowanie dziedzictwa kulturowego
Cel zostanie osiągnięty poprzez wspieranie imprez sportowych i kulturalnych.

Określone cele strategiczne wiążą się z realizacją zadań wspierających rozwój obszarów wiejskich, są podstawą do tworzenia warunków prowadzących do przekształceń w rolnictwie, ponadto zapewniają stałą poprawę warunków życia, bezpieczeństwa mieszkańców
Wpływają również na promocję turystyki wiejskiej i agroturystyki   poprzez wykorzystanie potencjału turystycznego, kulturowego i przyrodniczego.

VII.	PLAN ODNOWY PACANOWA W UJĘCIU PROJEKTOWYM 

Określone zadania zostały następnie przeformułowane w propozycje projektów, które Gmina, jako koordynator realizacji Programu Odnowy Miejscowości, przy pomocy Zespołu Wdrażającego przyjmie do realizacji w latach 2009- 2015.  Fakt, iż gmina wskazana jest jako koordynator realizacji Programu nie wyklucza jednak możliwości realizacji poszczególnych projektów przez inne podmioty, które zgłoszą do Gminy taką gotowość.

W rozdziale tym połączono sformułowane cele z propozycjami projektów do realizacji.. 
Projekty realizowane będą co najmniej w perspektywie 7 lat od daty przyjęcia Programu Odnowy Miejscowości przez Radę Gminy Pacanów.
Proponowane zadania jakie powinny być realizowane w celu pełnej odnowy wsi zarówno w sferze urbanistycznej, społecznej i gospodarczej:

1.Wzrost atrakcyjności miejscowości  poprzez właściwe zagospodarowanie przestrzeni publicznej
Rewitalizacja Rynku w Pacanowie wraz z przyległymi ulicami

Rewitalizacja ulicy Słupskiej, Kościelnej i Biechowskiej, Beszowskiej, Stopnickiej i Dr.Antoniego Gałązki

2. Wzrost bezpieczeństwa na wsi oraz modernizacja infrastruktury technicznej
Zagospodarowanie terenu przyległego do Europejskiego Centrum Bajki

3. Wspieranie rozwoju turystyki, kultury fizycznej oraz zachowanie dziedzictwa kulturowego
Wspieranie imprez sportowych i kulturalnych

VIII.	HARMONOGRAM I KOSZTY REALIZACJI PLANU ODNOWY MIEJSCOWOŚCI 

Tabela 9. Harmonogram i koszty realizacji Planu Odnowy Miejscowości
Cele strategiczne  	Lata realizacji wraz z szacowanymi kosztami realizacji zadań w złotych	
Wzrost atrakcyjności miejscowości  poprzez właściwe zagospodarowanie przestrzeni publicznej	Wzrost bezpieczeństwa na wsi oraz modernizacja infrastruktury technicznej	Wspieranie rozwoju turystyki, kultury fizycznej	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015-2016	
	Zagospodarowanie terenu przyległego do Europejskiego Centrum Bajki
		800 000							
Rewitalizacja Rynku w Pacanowie wraz z przyległymi ulicami
			76 000		250 000	50 000	150 000			
Rewitalizacja ulicy Słupskiej, Kościelnej i Biechowskiej, i Dr.Antoniego Gałązki
Baszowskiej,
Radziwiłłówki				50 000	50 000	50 000	150 000	50 000	150 000	
		Wspieranie imprez sportowych i kulturalnych

	40 000	40 000	40 000	40 000 	40 000 	40 000	80 000	

IX. OPIS PLANOWANYCH DZIAŁAŃ W ZAKRESIE ODNOWY  PACANOWA 
Opis planowanych  zadań inwestycyjnych i przedsięwzięć aktywizujących społeczność Pacanowa

1.Zagospodarowanie terenu przyległego do Europejskiego Centrum Bajki
Projekt przewiduje remont chodników przy ul. Krótkiej, Szkolnej i Kościelnej, odwodnienie tych ulic, wykonanie  wijącego się  „strumienia” (ze zróżnicowanej kostki brukowej) od Rynku poprzez ulicę Krótką do ECB, elementy małej architektury, ławki, kosze, pergole,  zieleń w donicach. wykonanie remontu oświetlenia ulicznego przy w/w ulicach oraz częściowo przy ulicach Karskiej i Radziwiłłówce, 
Cel projektu
Inwestycja korzystnie wpłynie na poprawę bezpieczeństwa oraz estetyki miejscowości. Poprawi jakość życia mieszkańców i wpłynie na poprawę atrakcyjności turystycznej i kultowej miejscowości.

Uzasadnienie potrzeby realizacji projektu
Zakończenie realizacji Europejskiego Centrum Bajki wpłynie na zwiększenie atrakcyjności naszej miejscowości, w chwili obecnej brak jest odpowiednie zagospodarowania terenu wokół budowanego Centrum, istniejące chodniki są zniszczone , a lampy zużyte. Wykonanie zaplanowanych prac polepszą jakość i bezpieczeństwo życia.

Okres realizacji: 2009r.
Planowany koszt realizacji projektu: 800 000 zł

2. Rewitalizacja Rynku w Pacanowie wraz z przyległymi ulicami
Projekt przewiduje częściowe utwardzenie Rynku , zachowując jednocześnie jego charakter parkowo- wypoczynkowy, wykonanie fontanny z pomnikiem Kornela Makuszyńskiego, studni ,strumyka łączącego fontannę ze studnią, oraz wykonanie  wijącego się  „strumienia” (ze zróżnicowanej kostki brukowej) w Rynku, który połączy się z strumykiem na ul Krótkiej, zmianę oświetlenia ulicznego, wykonania nowych ławek i koszy i innych elementów małej architektury, chodników przy ul. Mlecznej, nowej nawierzchni przy ul. Mlecznej
Należy również odnowić zabudowę w ścisłym centrum
Cel projektu
Podniesienie atrakcyjności i jakości życia w Pacanowie poprzez stworzenie nowej jakości głównej przestrzeni publicznej Pacanowie  –Rynku wraz z przyległymi ulicami.

Uzasadnienie potrzeby realizacji projektu
Rynek już od czasów Średniowiecza stanowił miejsce handlu i centrum komunikacyjne. Rynek ma być reprezentacyjnym miejscem dla wsi i gminy, to tutaj przyjeżdżają goście z kraju i z zagranicy, turyści i zwiedzający.. 

Okres realizacji w latach: 2009-2013
Planowany koszt realizacji projektu: 526 000 zł
Planowane źródło finansowania: Regionalny Program Operacyjny Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007-2013, budżet Gminy, środki prywatne

3.Rewitalizacja ulicy Słupskiej, Kościelnej i Biechowskiej, Beszowskiej, Stopnickiej i Dr.Antoniego Gałązki
Projekt przewiduje wykonanie brakujących chodników, wymianę oświetlenia ulicznego oraz wykonanie elementów małej architektury.
 Cel projektu
Podniesienie atrakcyjności i jakości życia w Pacanowie poprzez stworzenie nowej jakości głównych przestrzeni publicznych Pacanowa.  

Uzasadnienie potrzeby realizacji projektu
Ulice w Pacanowie wymagają renowacji, większość z nich ma status drogi powiatowej, wspólnie z powiatem istnieje możliwość wykonania chodników, poprawienia nawierzchni, 
Okres realizacji w latach: 2009-2015
Planowany koszt realizacji projektu: 500 000 zł
Planowane źródło finansowania:, środki unijne, środki budżetu Gminy i budżetu Powiatu Buskiego
4.Wspieranie imprez sportowych i kulturalnych
Cel projektu
Celem projektu jest zwiększenie dostępu i podniesienie jakości życia kulturalnego i sportowego społeczności Pacanowa poprzez zorganizowanie imprez sportowo- rekreacyjnych, środowiskowych, kulturalnych,(Pacanowskie Lato, dożynki, mecze drużyn wiejskich)

Uzasadnienie potrzeby realizacji projektu
Sport i kultura integrują ludzi, zachęcają do działania, aktywizują, dofinansowanie imprez sportowych i kulturalnych będzie istotnym elementem wpływającym na relacje wzajemne mieszkańców, jak i podniesie atrakcyjność turystyczną gminy. 

Okres realizacji w latach: 2009-2015
Planowany koszt realizacji projektu: 320 000 zł
Planowane źródło finansowania:  budżet Gminy Pacanów, środki zewnętrzne

X    DZIAŁANIA WARUNKUJĄCE REALIZACJĘ PLANU ODNOWY MIEJSCOWOŚCI

1.	WDRAŻANIE I MONITORING 
Ważnym elementem decydującym    o  początku  wdrażania Planu Odnowy  Miejscowości Pacanów jest wprowadzenie go w życie uchwałą Rady Gminy Pacanów. Prace nad Planem od samego początku będą poddane pełnej kontroli mieszkańców. Będzie to dla nich źródło informacji na temat zaplanowanych zadań i inwestycji. Plan Odnowy będzie podlegać stałemu monitorowaniu. Proces ten będzie miał na celu analizowanie stanu zaawansowania założonych zadań oraz zgodności  ich  z postawionymi założeniami. 

Poszczególne projekty stanowiące składowe Planu Odnowy Pacanowa będą wdrażane w oparciu o zasady wydatkowania środków według źródeł ich pochodzenia. 
Dla realizacji Planu Odnowy Pacanowa wprowadzono następujący podział   zadań i odpowiedzialności: 
Zarządzanie Planem Odnowy Pacanowa realizowane będzie przez zespół w składzie: 
	• Wójt Gminy 
	• Sołtys Sołectwa lub członek Rady Sołectwa , mieszkaniec sołectwa
	• Pracownik Referatu Gospodarki Przestrzennej, Inwestycji i Zamówień Publicznych
	• Skarbnik Gminy
	• Radny z Miejscowości Pacanów
    
Monitorowanie odbywać się będzie w formie bezpośredniej  poprzez dokonywanie wizji w terenie, sprawdzaniu rzeczywistego stanu realizacji  działań oraz pośredniej sprawozdawczej, polegającej na analizowaniu materiałów wskaźników i statystyk.

2.	AKTUALIZACJA PLANU ODNOWY  MIEJSCOWOŚCI PACANÓW

Plan Planu Odnowy  Miejscowości Pacanów będzie aktualizowany i uszczegółowiany w miarę potrzeb lokalnej społeczności. 

3.	PROMOCJA PLANU ODNOWY MIEJSCOWOŚCI PACANÓW I KOMUNIKACJA SPOŁECZNA

Za właściwą promocję i informację na temat realizacji Planu Odnowy Pacanowa odpowiada Gmina. 
Ponadto, Gmina ma za zadanie zapewnienie powszechnego dostępu do informacji o źródłach finansowania poszczególnych projektów realizowanych w ramach Programu, inicjowanie dodatkowych działań promocyjnych i zapewnienie współpracy z zakresu promocji wszystkich podmiotów chcących się włączyć w realizację Planu, wykorzystanie narzędzi multimedialnych do zapewnienia właściwej promocji i informacji na temat postępów realizacji Planu. 
W celu zapewnienia właściwej komunikacji społecznej przy wdrażaniu Planu Odnowy Miejscowości Pacanów  stosowane będą następujące środki: 
·	zebrania i warsztaty nt. postępów realizacji Planu Odnowy,
·	 ekspozycje projektów i ich wizytacje, również on-line,
·	współpraca z lokalnymi mediami zapewniająca dostarczenie lokalnej społeczności informacji nt. realizacji Planu

SPIS TABEL

Tabela 1 Struktura przestrzenna wsi (w ha powierzchni oraz rozkład procentowy)
Tabela 2 Liczba ludności sołectwa i gminy  Pacanów w latach 2006- 2008
Tabela 3 Placówki oświatowe
Tabela 4 Struktura gospodarstw rolnych na terenie Sołectwa……………………………………12
Tabela 5 Struktura produkcji roślinnej - struktura zasiewów:
Tabela 6 Ilość podmiotów gospodarczych na terenie Pacanowa  stan na 31.12.2006
Tabela 7 Diagnoza aktualnej sytuacji sołectwa Pacanów  – jacy jesteśmy?
Tabela 8 Analiza SWOT Pacanowa……………………………………………………………...19
Tabela 9 Harmonogram i koszty realizacji Planu Odnowy Miejscowości……………………….23